Hiroşima ve Nagazaki: Atom Bombasının Tarihi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İkinci Dünya Savaşı’nın son haftalarında, Ağustos 1945’te, ABD Japonya’nın iki şehrine art arda atom bombası attı. Tarihte bir savaşta nükleer silahın kullanıldığı tek örnek olan bu iki saldırı, savaşı sona erdirirken on binlerce sivilin hayatını kaybetmesine yol açtı. İşte Hiroşima ve Nagazaki’de yaşananların kronolojisi ve bugüne kalan izleri.

Savaşın Son Ayları: Potsdam Bildirisi

26 Temmuz 1945’te ABD, Birleşik Krallık ve Çin, Potsdam Bildirisi ile Japonya’dan koşulsuz teslim olmasını istedi; aksi halde “hızlı ve tam bir yıkımla” karşılaşacağı uyarısında bulunuldu. Japon hükümeti bildiriyi resmi olarak reddetmedi ama kamuoyuna açık bir yanıt da vermedi -bu belirsizlik, ABD yönetiminde bombanın kullanılması kararını hızlandıran etkenlerden biri oldu.

6 Ağustos 1945: Hiroşima

6 Ağustos 1945 sabahı, yerel saatle 08:15’te, Albay Paul Tibbets komutasındaki B-29 bombardıman uçağı Enola Gay, Hiroşima üzerine “Little Boy” kod adlı uranyum bombasını bıraktı. Yaklaşık 15 kiloton TNT gücüne eşdeğer patlama, şehir merkezinin büyük bölümünü saniyeler içinde yerle bir etti. Hiroşima, önemli bir askeri karargah ve lojistik merkezi olması nedeniyle hedef listesine alınmıştı; ancak ölenlerin yaklaşık %90’ı sivildi.

9 Ağustos 1945: Nagazaki

İkinci bomba için asıl hedef Kokura şehriydi. Ancak 9 Ağustos sabahı Kokura’nın üzerini kaplayan duman ve bulutluluk nedeniyle görüş netliği sağlanamayınca, B-29 bombardıman uçağı Bockscar yedek hedef olan Nagazaki’ye yöneldi. Yerel saatle 11:02’de bırakılan “Fat Man” kod adlı plütonyum bombası, yaklaşık 21 kiloton güçle patladı. İlginç bir tarihsel not: Nagazaki, orijinal hedef listesinde bile yoktu -listenin başında yer alan Kyoto, kültürel ve dini önemi nedeniyle dönemin Savaş Bakanı Henry Stimson’ın kişisel müdahalesiyle listeden çıkarılmış, yerine Nagazaki eklenmişti.

İnsani Bilanço

Can kaybı rakamları, sayımın hangi tarihe kadar yapıldığına göre değişiyor; patlama anında ölenlerin yanı sıra yaralanma, yangın ve radyasyona bağlı hastalıklardan dolayı takip eden aylarda da çok sayıda kişi hayatını kaybetti. Tarihçiler tarafından en sık aktarılan tahminlere göre, 1945 yılı sonuna kadar Hiroşima’da yaklaşık 90.000-166.000, Nagazaki’de ise yaklaşık 60.000-80.000 kişi öldü; ölümlerin kabaca yarısı patlamanın gerçekleştiği ilk gün yaşandı. Bu rakamlara sonraki yıllarda radyasyona bağlı kanser ve diğer hastalıklardan ölenler dahil değil -bu nedenle toplam etkilenen/ölen sayısı konusunda kesin, evrensel kabul görmüş tek bir rakam bulunmuyor.

Japonya’nın Teslim Olması

9 Ağustos’ta, Nagazaki’ye bombanın atıldığı gün, Sovyetler Birliği de Japonya’ya savaş ilan ederek Mançurya’yı işgale başladı -bu, Japon hükümeti üzerindeki baskıyı daha da artıran bir diğer etkendi. 15 Ağustos 1945’te İmparator Hirohito, radyodan halka seslenerek Japonya’nın koşulsuz teslim olduğunu duyurdu (bu konuşma “Gyokuon-hōsō”, yani “İmparatorluk Sesi Yayını” olarak biliniyor ve Japon halkının imparatorun sesini ilk kez duyduğu andı). Resmi teslimiyet belgesi ise 2 Eylül 1945’te Tokyo Körfezi’nde demirli USS Missouri savaş gemisinde imzalanarak İkinci Dünya Savaşı fiilen sona erdi.

Bugün Hiroşima ve Nagazaki

Her iki şehir de savaş sonrası yeniden inşa edilerek bugün nüfusu birer milyonu aşan, modern ve yaşayan Japon şehirleri haline geldi. Hiroşima’da patlama merkezine yakın olup ayakta kalabilen az sayıda yapıdan biri olan Genbaku Dome (原爆ドーム, “Atom Bombası Kubbesi”), 1996’da UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı ve bugün Hiroşima Barış Anıt Parkı’nın sembolü olarak duruyor. Parkta ayrıca kurbanların isimlerinin kayıt altında tutulduğu bir anıt mezar taşı bulunuyor. Her yıl 6 Ağustos’ta Hiroşima’da, 9 Ağustos’ta ise Nagazaki’de resmi anma törenleri düzenleniyor; törenlerde genellikle bir dakikalık saygı duruşu ve barış çağrısı içeren konuşmalar yer alıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Hiroşima’ya atılan bombanın adı neydi? “Little Boy” (Küçük Çocuk) kod adlı, uranyum-235 temelli bir bombaydı.

Nagazaki’ye atılan bombanın adı neydi? “Fat Man” (Şişko Adam) kod adlı, plütonyum temelli bir bombaydı; Little Boy’dan farklı bir tasarıma sahipti.

Neden başka şehirler değil de Hiroşima ve Nagazaki seçildi? ABD ordusu, bombanın gerçek yıkım gücünü net şekilde ölçebilmek için önceden yoğun konvansiyonel bombardımana uğramamış, askeri/endüstriyel öneme sahip şehirleri hedef listesine almıştı. Kyoto, kültürel önemi nedeniyle son anda listeden çıkarılmıştı.

Hiroşima ve Nagazaki bugün ziyaret edilebilir mi? Evet, her iki şehir de günümüzde tamamen yeniden inşa edilmiş durumda ve barış müzeleri/anıt parklarıyla birlikte düzenli olarak ziyaretçi kabul ediyor; Hiroşima, Tokyo’dan Shinkansen ile yaklaşık 4 saat mesafede.

Kaynaklar: National WWII Museum, Atomic Heritage Foundation/Nuclear Museum, National Park Service (ABD) ve UNESCO Dünya Mirası Merkezi’nin resmi yayınlarına dayanmaktadır.