Japonya’da ev değiştirmek (引っ越し, hikkoshi), sadece eşyaları taşımaktan ibaret değil: belediyeye bildirim yapmaktan faturaları devretmeye kadar bir dizi resmi adımı da beraberinde getiriyor. Bu rehberde yabancıların Japonya’da taşınırken bilmesi gereken her şeyi topladık.
Japonya’da taşınma şirketleri yasal olarak müşteriye yazılı bir fiyat teklifi (見積書, mitsumorisho) sunmakla yükümlü ve bu teklif genelde ücretsiz veriliyor. Fiyat üç ana faktöre göre değişiyor: taşınacak eşya miktarı, mesafe ve taşınma tarihi. Tek kişilik, az eşyalı bir taşınma, sakin dönemlerde 30.000-62.000 yen aralığında tamamlanabiliyor. Son yıllarda İngilizce hizmet sunan taşınma şirketlerinin sayısı da artıyor, bu da yabancılar için süreci kolaylaştırıyor.
Japonya’da mali/akademik yılın Nisan’da başlaması nedeniyle Mart sonu-Nisan başı, ülke genelinde taşınma şirketlerinin en yoğun olduğu dönem (“taşınma sezonu”). Bu dönemde fiyatlar normalin birkaç katına çıkabiliyor ve uygun tarih bulmak zorlaşıyor. Mümkünse bu dönemin dışında taşınmayı planlamak, hem bütçe hem de randevu bulma açısından büyük avantaj sağlıyor.

Taşınma sürecinin en kritik ve sıkça atlanan kısmı belediye bildirimleri. Eski adresinizden ayrılmadan önce (genelde taşınma tarihinden en fazla 14 gün öncesinden itibaren başvurulabiliyor), o bölgenin belediyesine Taşınma Çıkış Bildirimi (転出届, tenshutsu todoke) vermeniz gerekiyor. Yeni adresinize yerleştikten sonra ise en geç 14 gün içinde yeni bölgenin belediyesine Taşınma Giriş Bildirimi (転入届, tennyu todoke) yapılması zorunlu. Bu süreyi kaçırmak 200.000 yene kadar para cezasına yol açabiliyor ve ikamet statünüzle ilgili işlemlerde de sorun yaratabiliyor. Aynı belediye sınırları içinde taşınanlar için bu iki bildirim yerine tek bir “adres değişikliği bildirimi” (転居届, tenkyó todoke) yeterli oluyor.
Elektrik, gaz ve su şirketlerine taşınma tarihinden en az birkaç gün önce haber vermek gerekiyor; çoğu şirket bu işlemi telefon ya da online olarak yapmanıza izin veriyor. Gaz aboneliğinde özellikle dikkat edilmesi gereken nokta: yeni evde gaz bağlantısının açılması için genelde bir teknisyenin evde bulunmanız gereken bir randevuyla gelmesi gerekiyor, bu yüzden bu randevuyu taşınma tarihinden önce planlamak önemli. İnternet hattının yeni adrese taşınması ya da yeni bir hat başvurusu da benzer şekilde önceden ayarlanmalı, çünkü kurulum birkaç hafta sürebiliyor.
Mobilya, beyaz eşya gibi büyük boy eşyalar normal çöple birlikte atılamıyor; bunun için belediyenin “büyük boy çöp” (粗大ゴミ, sodai gomi) sistemine önceden başvurup randevu almak ve genelde eşya başına birkaç yüz ila birkaç bin yen arası bir bertaraf ücreti ödemek gerekiyor. Kurallara uymadan eşya bırakmak para cezasına yol açabiliyor.
Taşınma tarihinde esnek davranmak (hafta içi, ayın ortası gibi talebin düşük olduğu günleri seçmek) fiyatı belirgin şekilde aşağı çekebiliyor. Ayrıca birden fazla şirketten teklif almak ve bunları karşılaştırmak da yaygın bir strateji; bazı karşılaştırma siteleri tek seferde birden fazla firmadan teklif almanızı sağlıyor. Kendi kutularınızı temin etmek ve küçük eşyaları önceden paketlemek de işçilik süresini kısaltarak maliyeti azaltabiliyor.
Sağlıklı bir taşınma süreci için genel tavsiye, hazırlıklara en az bir ay önceden başlamak: önce taşınma şirketinden teklif almak, ardından belediye bildirimlerini ve fatura transferlerini planlamak, son olarak da taşınmadan birkaç gün önce büyük eşyaların bertarafını tamamlamak gerekiyor.
Taşınma bildirimini unutursam ne olur? 14 günlük süreyi aşarsanız para cezası riskiyle karşılaşabilirsiniz; ayrıca adresiniz güncel olmadığı sürece sağlık sigortası, vergi ve diğer resmi yazışmalarda sorun yaşayabilirsiniz.
Taşınma şirketi olmadan kendim taşınabilir miyim? Az eşyası olanlar için mümkün, ancak Japonya’da dar sokaklar ve asansörsüz binalar sık görüldüğünden, özellikle büyük eşyalarda profesyonel yardım genelde tercih ediliyor.
Yeni adresimi bankama ve işyerime de bildirmem gerekiyor mu? Evet, belediye bildirimi bu kurumları otomatik güncellemiyor; banka, işveren, cep telefonu operatörü gibi kurumlara adres değişikliğini ayrıca bildirmeniz gerekiyor.
Taşınma şirketleri genelde iki uç arasında değişen paket seçenekleri sunuyor. “Tam hizmet” paketlerinde ekip her şeyi -paketlemeden taşımaya, yeni evde yerleştirmeye kadar- üstleniyor, ancak bu seçenek en pahalısı. Daha ekonomik “kendin paketle” paketlerinde ise ekip yalnızca büyük mobilya ve beyaz eşyaları taşıyor, küçük eşyaların paketlenmesi müşteriye kalıyor. Çoğu şirket, rezervasyona dahil ücretsiz karton kutu ve paketleme malzemesi sağlıyor; duvar ve zemin koruması da standart bir uygulama.
Mobilya söküp takma, beyaz eşya kurulumu, istenmeyen eşyaların bertarafı gibi ek hizmetler talep edilebiliyor; bu tür ekler bütçeye 10.000-50.000 yen ya da daha fazla ekleyebiliyor. Büyük taşınma şirketlerinin çoğu (Yamato Transport gibi) paket fiyatına dahil bir sigorta sunuyor; bu sigorta taşınma sırasında eşyalarınıza gelebilecek hasarları belirli bir tutara kadar karşılıyor. Sözleşme imzalamadan önce sigorta kapsamının tam olarak neyi içerdiğini sormakta fayda var.